Biyosidal Ürün Uygulama İşlem Formu: 2026 Rehberi

İlaçlama firmasının her uygulamadan sonra düzenlemek zorunda olduğu tek belge Biyosidal Ürün Uygulama İşlem Formu'dur. Yönetmelik bunu açıkça ekip sorumlusunun görevi sayar: "Yapılan her uygulama için Ek-1'de yer alan Biyosidal Ürün Uygulama İşlem Formu" düzenlenir ve bir nüshası uygulama yapılan yerin sahibine ya da yetkilisine verilir.

Form, denetimde ilk bakılan belgedir. İl sağlık müdürlüğü ilaçlama firmalarını yılda en az dört kez denetler: ikisi iş yerinde, ikisi sahada. Bir takvim yılında üç uyarı alan firmanın izin belgesi iptal edilir. Bu rehberde formun hangi alanları zorunlu tuttuğunu, kimin imzaladığını, nasıl saklandığını ve en sık yapılan hataları anlatıyoruz.

Form ne zaman ve kim tarafından düzenlenir?

Dayanak, Sağlık Bakanlığının Biyosidal Ürünlerin Kullanım Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği'dir (RG 04.07.2019/30821). Form yönetmeliğin Ek-1'indedir ve şu kurallara bağlıdır:

• Her uygulamada düzenlenir; periyodik sözleşmeli müşteride de her ziyaret ayrı bir formdur.

• Ekip sorumlusu düzenler ve imzalar. Mesul müdürün formda adı yazılır ama imza yeri yoktur.

• İki nüsha hazırlanır; bir nüshanın uygulama yapılan yerin sahibine ya da yetkilisine verilmesi zorunludur.

• Firmada kalan nüsha ayrı bir dosyada muhafaza edilir ve denetim elemanları istediğinde incelemeye açık tutulur.

Formda hangi alanlar zorunlu?

Ek-1 üç bölüm ve iki imzadan oluşur. Boş bırakılan her alan denetimde eksik sayılır.

Formun altında zehirlenme durumunda aranacak numaralar yer alır: Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM) 114 ve acil sağlık hizmetleri 112.

En sık yapılan hatalar

• Antidot alanının boş kalması. Ürünün antidotu ruhsatında ve güvenlik bilgi formunda yazar; formda boş bırakılması zehirlenme anında aranacak bilgiyi ortadan kaldırır.

• Ruhsatın yalnız sayısının yazılması. Form ruhsatın hem tarihini hem sayısını ister.

• Tek saat yazılması. Uygulamanın başlangıç ve bitiş saati ayrı ayrı yazılır.

• Uyarı alanının boş geçilmesi. Alana ne kadar süre girilmeyeceği, havalandırma, çocuk ve evcil hayvanların uzak tutulması gibi somut uyarılar yazılır. Bekleme süresini ürünün etiketi verir; Biyosidal Ürünler Yönetmeliği bu bilginin etikette ya da prospektüste bulunmasını zorunlu tutar.

• Mesul müdür imzası beklemek. Formda mesul müdürün imza yeri yoktur; formu ekip sorumlusu ve uygulama yapılan yerin yetkilisi imzalar.

• Müşteriye nüsha verilmemesi. Nüshanın verilmesi zorunludur; dijital formda müşteriye e-posta ya da bağlantıyla iletilen PDF kanıt olarak saklanır.

Form kaç yıl saklanır?

Yönetmelikte yıl olarak bir saklama süresi yoktur. Kural şudur: form ayrı bir dosyada muhafaza edilir ve denetimde istendiğinde gösterilir. Gıda işletmeleri için de Gıda Hijyeni Yönetmeliği belge ve kayıtların "uygun bir süre" saklanmasını ister, yıl vermez. İnternette geçen "iki yıl" ya da "beş yıl" gibi süreler mevzuata dayanmaz. En güvenli yol formları silmeden, müşteri ve tarih üzerinden aranabilir şekilde dijital saklamaktır; ticari belgeler için Türk Ticaret Kanunu'nun öngördüğü on yıllık genel süre de pratik bir üst sınır olarak kullanılabilir.

Formun dışındaki yükümlülükler

• Önceden bildirim. Mesul müdür biyosidal uygulamaları uygulama yapılmadan önce elektronik ortamda bildirmekle görevlidir. Başka ilde yapılacak uygulama da önceden Ek-10 formuyla bildirilir.

• Duyuru. Uygulama yapılacak yerde, halkın gerekli tedbirleri alabilmesi için uygulamadan önce duyuru yapılır.

• Kimlik kartı. Mesul müdür ve uygulayıcının kimlik kartı uygulama sırasında görünecek şekilde üzerlerinde bulunur.

• Sağlık kontrolü. Uygulayıcılar işe girerken ve sonra on iki ayda bir sağlık kontrolünden geçer; kanda kolinesteraz seviyesi ölçülür.

• Sertifika süresi. Uygulayıcı sertifikası on yıl geçerlidir; yenilemek için en az sekiz saatlik güncelleme eğitimi gerekir.

Mesul müdür kimler olabilir?

Yönetmeliğe göre hekim, veteriner hekim, eczacı, kimyager; kimya, ziraat, çevre, gıda, su ürünleri ve tütün teknolojisi mühendisleri; biyoloji lisans mezunları ile entomoloji ya da toksikoloji alanında yüksek lisans veya doktora yapanlar, Bakanlık sertifikasıyla mesul müdür olabilir. Mesul müdür yalnız bir iş yerinde görev alabilir. Danıştay, biyomühendisleri listeye almadığı için bu hükmü eksik düzenleme gerekçesiyle iptal etti; karar 2025'te kesinleşti.

Gıda işletmelerinde form tek başına yetmez

Gıda Hijyeni Yönetmeliği haşere ve kemirgen kontrolü için uygun prosedürlerin uygulanmasını ister. BRC ve benzeri gıda güvenliği standartlarının denetimlerinde bunun karşılığı kayıttır: istasyonların yerini gösteren güncel kroki, risk değerlendirmesine göre belirlenmiş kontrol sıklığı, her istasyonun kontrol sonucu, kaybolan istasyonların kaydı ve yılda en az bir kez eğilim analizi. İngiltere'nin haşere kontrolü birliği BPCA, BRC denetimli gıda tesislerinde yılda sekizden az ziyaretin yeterli sayılmamasını öneriyor. Bu kayıtları istasyon istasyon tutmayan firma, iyi uygulama yapsa bile denetimde bunu gösteremez.

Servios ile işlem formu

Servios'ta Biyosidal Ürün Uygulama İşlem Formu uygulamada girilen bilgilerden PDF olarak kendiliğinden oluşur. Firmanın adı, adresi, uygulama izin belgesinin numarası ve tarihi, mesul müdürü firma ayarlarından; uygulama yeri müşteri kaydından; tarih, başlangıç ve bitiş saati ile uygulayıcılar ve sertifika numaraları uygulamadan gelir, ekip sorumlusu işaretlidir. Kullanılan her biyosidal ürünün ruhsat numarası ve tarihi, aktif maddesi ve antidotu ürün kartından; yöntemi, seyreltmesi, uygulama alanı, hedef zararlısı ve partisi uygulama satırından yazılır. İmzalar teknisyenin telefonunda alınır.

Gıda müşterileri için istasyon kontrolleri tek tek kaydedilir: yem istasyonunda aktivite ve tüketim yüzdesi, tuzak, EFK ve feromon tuzağında yakalanan sayısı, her istasyonun sağlam, hasarlı ya da kayıp durumu ve yemin yenilenip yenilenmediği. Biyosidal ürünler stokta parti ve son kullanma tarihiyle tutulur; uygulayıcıların sertifika numarası ve geçerlilik tarihi personel kartındadır.

3 gün ücretsiz demo talep edin ve ilk uygulamanızın formunu kendi bilgilerinizle oluşturun.

Kaynaklar

• Biyosidal Ürünlerin Kullanım Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 04.07.2019/30821; ekler)

• Gıda Hijyeni Yönetmeliği (RG 17.12.2011/28145)

• Biyosidal Ürünler Yönetmeliği (RG 31.12.2009/27449, 4. mükerrer), madde 36: etiket ve prospektüs bilgileri

• Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Biyosidal Ürün Uygulamaları Rehberi