Asansörde Aylık Bakım ve Yıllık Kontrol: Fark Nedir?

Asansör sektöründe en sık karıştırılan iki iş bunlar. "Bakım firması geldi, kontrol de yapıldı" cümlesi yanlış — aylık bakım ile yıllık periyodik kontrol farklı yönetmeliklere tabi, farklı taraflarca yapılıyor ve birbirinin yerine geçmiyor.

Bu yazıda iki işin farkını, kimin ne yapabileceğini ve bakım firmasının her iki süreçteki rolünü ele alıyoruz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir.

Temel fark nedir?

Kısacası: biri bakım, diğeri denetim. Bakım yapan taraf denetlenen taraftır; kendi işini denetleyemez.

Neden aynı firma ikisini birden yapamıyor?

Sebep bağımsızlık ilkesi. Periyodik kontrol, asansörün güvenli olup olmadığına dair bağımsız bir değerlendirme; bakımı yapan tarafın kendi işini onaylaması bu değerlendirmeyi anlamsız kılar.

Bu yüzden periyodik kontrolü yalnızca şu üç şartı birden taşıyan kuruluşlar yapabiliyor: Bakanlıkça yetkilendirilmiş olmak, TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında TÜRKAK tarafından akredite edilmiş olmak ve asansörün bulunduğu bölgedeki ilgili idareyle protokol imzalamış olmak.

Bakım firması için pratik sonuç: müşteriye yıllık kontrolü siz yapamazsınız, ama yaptırılmasını hatırlatmak ve süreci takip etmek müşteri ilişkisinde güçlü bir konum sağlıyor.

Aylık bakımda ne yapılır?

Bakım, asansörün mekanik ve elektriksel aksamının çalışır ve güvenli durumda tutulmasını amaçlıyor. Tipik kapsam:

• Makine dairesi: Motor ve redüktör kontrolü, yağ seviyesi, fren sistemi, hız regülatörü, kumanda panosu.

• Kuyu ve kabin: Halat durumu, kılavuz raylar, kabin süspansiyonu, karşı ağırlık, tampon ve güvenlik tertibatları.

• Kapılar: Kat ve kabin kapısı kilitleri, fotosel ve güvenlik donanımları, kapı hareket düzgünlüğü.

• Kabin içi: Aydınlatma, acil aydınlatma, alarm ve haberleşme sistemi, kat gösterge ve butonlar.

• Kurtarma: Elle kurtarma donanımının çalışır durumda olması, varsa otomatik kurtarma sisteminin testi.

Bakımın kendisi kadar kaydı önemli. Hangi tarihte kimin geldiği, ne yapıldığı, ne tespit edildiği kayıt altında olmalı — denetimde sorulan şey bakımın yapılıp yapılmadığı değil, yapıldığının gösterilip gösterilemediği oluyor.

Yıllık kontrolde ne bakılır?

A tipi muayene kuruluşu, asansörün güvenlik unsurlarını bir bütün olarak inceliyor: mekanik ve elektriksel sistemler, fren sistemi, kapı güvenliği, kabin ve kuyu ekipmanları, hız regülatörü, güvenlik tertibatları ve acil kurtarma sistemleri.

Sonuç dört grupta değerlendiriliyor ve her gruba karşılık gelen bir etiket asansöre iliştiriliyor: kusursuz için yeşil, hafif kusurlu için mavi, kusurlu için sarı, güvensiz için kırmızı.

Etiketlerin anlamı ve hangi durumda ne yapılması gerektiği için etiket renkleri yazımıza bakabilirsiniz.

Kontrol sonrası kusurları kim giderir?

Burada net bir iş bölümü var ve bakım firmasının en çok sıkıntı yaşadığı nokta da burası.

• Kusuru A tipi kuruluş tespit eder ve rapora yazar.

• Giderilmesini bina sorumlusu sağlar — yükümlülük onda.

• İşi genellikle bakım firması yapar — çünkü asansörü tanıyan taraf o.

• Yeni etiket kararını yine A tipi kuruluş verir, takip kontrolüyle.

Yani kusuru siz gideriyorsunuz ama onayı başkası veriyor. Bu zincirde iki risk var:

Birincisi bütçe. Bina sorumlusu masrafı onaylamazsa kusur giderilmiyor ve bir sonraki kontrolde aynı rapor çıkıyor. Müşteri bu noktada "siz bakıyorsunuz, neden hâlâ duruyor" diyor. Buna karşı tek koruma, tespitin ve teklifin yazılı olarak müşteriye iletilmiş ve kayıtlı olması.

İkincisi kapsam. Kontrolde çıkan bir kusurun giderilmesi aylık bakım bedeline dahil mi, ayrı mı faturalanıyor? Sözleşmede yazılı değilse her seferinde tartışma çıkıyor. Bakım sözleşmesi yazımızda bu sınırın nasıl çizileceğini ele aldık.

Sık yapılan üç hata

Bakımı kontrol sanmak. Bakım firmasının düzenli gelmesi, yıllık kontrolün yapıldığı anlamına gelmiyor. Bina sorumlusu bunu bilmediğinde kontrol yaptırılmıyor ve asansör etiketsiz kalıyor.

Mavi ile sarıyı aynı sanmak. İki renk farklı süre rejimine tabi. Mavi etikette uygunsuzluk bir sonraki kontrole kadar giderilebilirken, sarı etikette yönetmelikte öngörülen süre içinde giderilip takip kontrolüyle doğrulanması gerekiyor. Karıştırıldığında kusur gereğinden uzun süre giderilmeden kalıyor.

İşyeri asansörünü iş ekipmanı rejimine yazmak. İşyeri binasındaki asansörü İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin ilgili ekine dahil edip A tipi kuruluş kontrolünü atlamak, denetimde ciddi bir uygunsuzluk oluşturuyor. İki rejim ayrı işliyor.

Bakım firması için takip mantığı

Bakım firması iki ayrı takvimi aynı anda izlemek zorunda:

• Kendi aylık bakım takvimi. Her asansör için ayrı bir sayaç. 200 bina, yılda 2.400 zorunlu ziyaret.

• Müşterinin yıllık kontrol takvimi. Sizin yapmadığınız ama takip etmenizin işinize yaradığı tarih.

İkincisini takip etmek zorunda değilsiniz, ama etmek iki şey kazandırıyor: müşteriye hatırlatarak değer üretiyorsunuz ve kontrol sonrası çıkacak işi önceden öngörüyorsunuz. Kontrol raporu çıktığında kusur listesi zaten sizin gündeminizde oluyor.

Bu hacmin nasıl yönetileceğini aylık bakım takibi yazımızda ele aldık.

Servios ile iki takvimi birlikte izlemek

Servios, her asansör için aylık bakım takvimini otomatik üretir ve yaklaşan ile geciken bakımları bölge bazında listeler. Yıllık kontrol tarihi ve etiket durumu aynı asansör kaydında tutulduğu için hangi binanın kontrolünün ne zaman dolduğu görünür kalır.

Sahada doldurulan bakım formu tespit edilen uygunsuzlukları kayıt altına alır; bildirim müşteriye iletildiğinde tarihiyle saklanır. Bir uyuşmazlıkta "bildirdik" demenin dayanağı bu kayıt olur.

Mevzuatın tamamı için asansör mevzuat rehberimize bakabilirsiniz.

3 gün ücretsiz demo talep edin — kendi bina listenizi girip bakım takviminin nasıl oluştuğunu görün.