Asansör Mevzuatı: İki Yönetmelik ve Kim Neyden Sorumlu?

Asansör mevzuatı iki ayrı yönetmeliğe bölünmüş durumda ve sektördeki karışıklığın büyük bölümü bu ayrımı bilmemekten kaynaklanıyor. Aylık bakım bir yönetmeliğin, yıllık periyodik kontrol başka bir yönetmeliğin konusu; ikisini farklı taraflar yapıyor ve sorumluluk dağılımı farklı işliyor.

Bu rehber, bakım firmaları için yükümlülüklerin haritasını çıkarıyor: hangi iş kime ait, hangi belge kimden isteniyor, denetimde ne soruluyor. Her bölümün sonunda konunun ayrıntılı anlatıldığı yazıya bağlantı bulacaksınız.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Yükümlülüklerinizi yönetmelik metinleri üzerinden teyit edin.

İki yönetmelik, iki ayrı rejim

Ayrımı bilmek, bir uyuşmazlıkta doğru metne atıf yapabilmek için de gerekli.

Bu tablo, sektördeki en yaygın hatanın da cevabı: bakım firması kendi baktığı asansörün periyodik kontrolünü yapamaz. Bakım firmasının gelmiş olması yıllık kontrolün yapıldığı anlamına gelmiyor; ikisi ayrı işler ve bağımsızlık ilkesi gereği aynı taraf ikisini birden yapamıyor.

→ Ayrıntılı karşılaştırma: Aylık Bakım ve Yıllık Periyodik Kontrol: Fark Nedir, Kim Yapar?

Aylık bakım yükümlülüğü

Asansörün aylık bakımı zorunlu ve bunu yalnızca TSE'den Hizmet Yeterlilik Belgesi almış yetkili firmalar yapabiliyor. Bina yönetimi ile bakım firması arasında yazılı bakım sözleşmesi bulunması da bir zorunluluk.

Bakım firması açısından bunun operasyonel anlamı büyük: 200 binaya hizmet veren bir firma yılda 2.400 zorunlu ziyaret yapıyor ve her birinin kaydı denetimde istenebiliyor. Bu, sektörün en yüksek hacimli yasal yükümlülüklerinden biri.

Kaçırılan bir aylık bakım yalnızca bir ziyaretin eksik kalması değil; kayıt zincirinde bir boşluk anlamına geliyor.

→ Bu hacmin nasıl yönetileceği: 200 Asansörün Aylık Bakımı Nasıl Takip Edilir?

Yıllık periyodik kontrol ve etiketler

Periyodik kontrolü, Bakanlıkça yetkilendirilen ve TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite edilmiş A tipi muayene kuruluşları yapıyor. Bu kuruluşların asansörün bulunduğu bölgedeki ilgili idareyle protokol imzalamış olması da gerekiyor.

Kontrol sonuçları dört grupta değerlendiriliyor ve her gruba karşılık gelen bir etiket rengi var:

Bakım firması açısından kritik nokta şu: uygunsuzlukları giderme işi bakım firmasına düşüyor, ama yeni etiket kararını A tipi kuruluş veriyor. Yani kusuru siz gideriyorsunuz, onayı başkası veriyor ve arada bir takip kontrolü var.

→ Hangi renkte ne yapılacağı ve süreler: Asansör Etiket Renkleri: Bakım Firması Hangi Durumda Ne Yapmalı?

Kim neyden sorumlu?

Üç taraf var ve sorumlulukları birbirine karışmıyor:

• Bina sorumlusu (yönetici). Bakım sözleşmesi yapmak, yıllık kontrolü yaptırmak, kontrol sonucu belirlenen uygunsuzlukların giderilmesini sağlamak. Güvensiz bulunmuş bir asansörün çalıştırılmasından doğan sonuçlar bina sorumlusundadır.

• Bakım firması. Aylık bakımı yapmak, kayıt tutmak, tespit ettiği uygunsuzlukları bildirmek, yıllık kontrolde çıkan kusurları gidermek.

• A tipi muayene kuruluşu. Yıllık kontrolü yapmak, etiketi iliştirmek, takip kontrolünü yürütmek, sonucu ilgili idareye bildirmek.

Bakım firmasının en çok zorlandığı nokta, kendi sorumluluğu olmayan bir eksiklikten sorumlu tutulması. Bina sorumlusu bütçe onaylamadığı için giderilmeyen bir kusur, kontrol tekrarında yine karşınıza çıkıyor ve müşteri "siz bakıyorsunuz, neden hâlâ duruyor" diyor.

Buna karşı tek koruma, tespit ve bildirimin yazılı olması. Sözleşmede sorumluluk sınırının nasıl tanımlanacağını ayrıca ele aldık.

→ Asansör Bakım Sözleşmesi: Kapsam, Fiyat ve Sorumluluk Sınırı

Bakım firması için zorunlu belgeler

Aylık bakım yetkisinin dayanağı TSE'den alınan Hizmet Yeterlilik Belgesi. Belge yoksa yapılan bakım yetkili bakım sayılmıyor; sözleşme geçerli olsa bile yükümlülük yerine getirilmiş olmuyor.

Belgenin alınması tek seferlik bir iş ama korunması sürekli: personel değişimi, yeterlilik şartları ve belge geçerlilik süreleri takip edilmediğinde belge riske giriyor.

→ Asansör Bakım Firması İçin Zorunlu Belgeler

Sık yapılan üç hata

Aylık bakımı yıllık kontrol sanmak. "Bakım firması geldi, kontrol de yapıldı" varsayımı en yaygın hata. İki iş ayrı, iki taraf ayrı, iki yönetmelik ayrı.

Mavi ile sarıyı karıştırmak. İki renk farklı süre rejimine tabi. Mavi etikette uygunsuzluk bir sonraki kontrole kadar giderilebilirken, sarı etikette yönetmelikte öngörülen süre içinde giderilip takip kontrolüyle doğrulanması gerekiyor. İkisini aynı sanmak, kusurun gereğinden uzun süre giderilmeden kalmasına yol açıyor.

İşyeri asansörünü iş ekipmanı rejimine yazmak. İşyeri binasındaki asansörü İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin ilgili listesine dahil edip A tipi kuruluş kontrolünü atlamak denetimde ciddi bir uygunsuzluk oluşturuyor. İki rejim ayrı.

Kayıt neden bu kadar önemli?

Asansör mevzuatının bakım firmasına yüklediği asıl yük, işi yapmak değil yaptığını gösterebilmek.

Denetimde veya bir kaza sonrasında sorulan sorular şunlar oluyor: bu asansörün son 12 aylık bakım kayıtları nerede, hangi tarihte kim geldi, ne tespit edildi, tespit edilen uygunsuzluk bina sorumlusuna bildirildi mi, bildirildiğinin kanıtı var mı?

Bu soruların cevabı defterlerde ve teknisyenin hafızasında duruyorsa, cevap yok demektir. Özellikle uygunsuzluk bildirimi kritik: bildirim yazılı değilse ve müşteri "bana söylenmedi" diyorsa, sorumluluk tartışması firmanın aleyhine dönüyor.

Servios ile asansör bakım takibi

Servios, her asansörü ayrı bir varlık olarak kaydeder ve aylık bakım takvimini otomatik üretir. Bakımı yaklaşan ve geciken asansörler bölge bazında listelenir, teknisyene atanır.

Sahada doldurulan bakım formu tespit edilen uygunsuzlukları kayıt altına alır; bildirim müşteriye iletildiğinde tarihiyle birlikte saklanır. Yıllık kontrol tarihleri ve etiket durumu asansör kaydında tutulduğu için hangi binada hangi rengin ne zaman süresi dolduğu görünür kalır.

Doğru yazılımı seçerken nelere bakmanız gerektiğini seçim rehberimizde anlattık.

3 gün ücretsiz demo talep edin — kendi bina listenizi girip bakım takviminin nasıl oluştuğunu görün.