F-Gaz Sızıntı Kontrol Periyotları ve EKOMVET Kaydı

F-Gaz yükümlülüklerinin operasyona en çok dokunan kısmı burası: kontroller ne zaman yapılacak ve kaydı kim, nereye, ne kadar sürede girecek. Yönetmelik bunları takvim yılına değil, her ekipmanın kendi tarihine bağlıyor — ve arada 30 iş günlük iki ayrı sayaç işletiyor.

Bu yazıda periyot tablosunu, sayaçların ne zaman başladığını ve EKOMVET kaydının kim tarafından nasıl tamamlandığını ele alıyoruz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Yükümlülüklerinizi yönetmelik metni üzerinden teyit edin.

Periyotlar ne?

Yönetmeliğin 12. maddesi üç kademe tanımlıyor ve kademe, cihazdaki gazın ton CO2 eşdeğerine göre belirleniyor. Sızıntı tespit sistemi kurulu olan ekipmanda periyot iki katına çıkıyor.

500 tCO2e ve üzerindeki ekipmanda sızıntı tespit sistemi kurulumu seçenek değil, zorunluluk. Elektrik şalt ekipmanında ise ayrı bir kural işliyor: kurulu sızıntı tespit sisteminin kendisi 6 yılda bir, diğer ekipman için 12 ayda bir kontrol ediliyor.

Cihazınızın hangi kademeye düştüğünü belirlemek için kapsam hesaplama yazımıza bakabilirsiniz.

Sayaç ne zaman başlar?

Periyodun başlangıcı çoğu firmanın kaçırdığı nokta. Takvim yılı değil, son kontrolün yapıldığı tarih esas alınıyor. Yani Mart'ta kontrol edilen bir chiller'ın bir sonraki kontrolü Eylül'de, Aralık'ta değil.

Bunun pratik sonucu şu: 200 cihazlı bir portföyde 200 ayrı sayaç işliyor ve hepsi farklı aylarda doluyor. Yıllık tek bir bakım kampanyası bu yapıyı karşılamıyor.

30 iş günü kuralları

Periyodik kontrollerin dışında, olaya bağlı çalışan iki ayrı süre var. İkisi de 30 iş günü ve ikisi de kaçırılması kolay.

Yeni kurulan ekipman

Yönetmeliğin 18. maddesine göre yeni kurulan ekipmanda ilk sızıntı kontrolü, kurulumu takip eden 30 iş günü içinde yapılmalı.

Bu, montaj ekibiyle bakım ekibinin ayrı olduğu firmalarda sistematik olarak atlanıyor. Montaj tamamlanıyor, iş kapanıyor, kimse "30 gün sonra buraya bir kontrol gerekiyor" demiyor. Kurulum kaydının bir takip görevi üretmesi gerekiyor.

Sızıntı onarımı sonrası

Bir sızıntı tespit edilip onarıldığında iş bitmiyor. Onarımın yeterli olduğunu doğrulamak için onarımı takip eden 30 iş günü içinde bir takip kontrolü daha yapılmalı ve bunu belgelendirilmiş gerçek veya tüzel kişi yapmalı.

Yani bir sızıntı olayı üç ayrı kayıt üretiyor: tespit, onarım ve doğrulama. Üçüncüsü olmadan zincir tamamlanmış sayılmıyor.

EKOMVET girişi

Üçüncü bir 30 iş günü daha var. Ekipman operatörü, kurulum, bakım, teknik servis, devreden çıkarma ve sızıntı kontrolü faaliyetleri tamamlandıktan sonra bu bilgileri 30 iş günü içinde EKOMVET'e girmek zorunda. Yeni edinilen ekipmanda ise kurulum ve gaz şarjı tamamlandıktan sonraki 30 iş günü içinde sisteme bildirim yapılıyor.

EKOMVET nedir, kim kaydeder?

EKOMVET, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından yönetilen ve kapsamdaki ekipmanın kayıt defterlerini tutan elektronik veri tabanı. Kapsam, 7. maddede sayılan ekipman: 5 tCO2e ve üzeri sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanı, sabit yangından korunma ekipmanı, soğutmalı kamyon ve römorklardaki soğutma üniteleri, Organik Rankin Çevrimleri ve tek bölmesinde 6 kg üzeri gaz bulunan elektrik şalt ekipmanı.

Sorumluluk dağılımı şöyle işliyor:

• Ekipman operatörü — kayıt defterini EKOMVET üzerinden oluşturur, faaliyet bilgilerini girer, kontrollerin zamanında yapılmasını sağlar ve talep edildiğinde kayıt defterinin güncel kopyasını yetkililere sunar.

• Hizmet Yeterlilik Belgesine sahip firmalar veya operatörler — istihdam ettikleri Mesleki Yeterlilik Belgeli teknik personeli sisteme kaydeder.

• MYK belgeli teknik personel — operatörün bildirdiği faaliyetin doğruluğunu kontrol eder ve uygunsa sistem üzerinden onaylar.

Yani kayıt bir tarafın tek başına tamamlayabileceği bir işlem değil. Operatör girer, belgeli personel onaylar.

Operatör kim? Servis firması değil

Sektörde en yaygın yanlış anlama bu. Yönetmeliğin 18. maddesinin ikinci fıkrası net: bakım veya teknik servis firmaları, ürünü veya ekipmanı kullanmadığı ya da sahip olmadığı sürece ekipman operatörü olamaz.

Operatör, ekipmanı işleten veya sahibi olan gerçek ya da tüzel kişi. Yani AVM yönetimi, fabrika, otel, hastane — kısacası müşteriniz. Kayıt defterini oluşturma ve girişleri yapma yükümlülüğü onda.

Servis firmasının yükümlülüğü farklı ama daha hafif değil: işi belgelendirilmiş personelle yapmak, kontrolleri usulüne uygun yürütmek ve girilen faaliyeti onaylamak.

Buradan çıkan iş fırsatı

Müşterilerinizin çoğu bu yükümlülüğü ya bilmiyor ya da takip edecek bir sistemi yok. Denetimde kayıt gösteremeyecek durumdalar ve bunu fark ettiklerinde ilk arayacakları kişi sizsiniz.

Kayıt takibini müşteri adına yürütmek — kontrol takvimini tutmak, tarihleri hatırlatmak, girişleri hazırlamak — bakım sözleşmesine eklenebilecek somut bir hizmet kalemidir. Sözleşmeyi fiyat üzerinden tartışmaktan çıkarıp uyum üzerinden konuşulur hale getirir ve yenileme oranını doğrudan etkiler.

Kontrol nasıl kayda geçmeli?

Kontrolün yapılmış olması yetmiyor; yapıldığının kayıtlı olması gerekiyor. Denetimde sorulan soru "bakım yaptınız mı" değil, "kaydı nerede" oluyor.

Bir sızıntı kontrolü kaydının taşıması gereken asgari bilgiler:

• Ekipman kimliği — hangi cihaz, hangi lokasyon, seri numarası

• Akışkan tipi ve toplam şarj miktarı

• Kontrol tarihi ve kontrolü yapan MYK belgeli personelin kimliği

• Kullanılan yöntem — yönetmelik sızıntı kontrollerinin EK-5'te belirtilen usul ve esaslara uygun yapılmasını şart koşuyor

• Bulgu: sızıntı var mı, varsa nerede

• Sızıntı varsa onarım tarihi ve takip kontrolü tarihi

• Gaz ilave edildiyse eklenen miktar ve yeni toplam

Son madde kritik: gaz ilavesi toplam şarj miktarını değiştirir ve cihaz bir üst kademeye geçebilir. R410A'lı bir sistemde 24 kilogram sınırının hemen altındaki bir cihaz, bir dolum sonrası 12 aylık periyottan 6 aylık periyoda geçer. Bu değişiklik kaydedilmezse takvim yanlış çalışmaya devam eder ve bunu kimse fark etmez.

Bu takvim Excel'de neden yürümüyor?

Üç sebepten. Hepsi ölçekle ilgili.

Sayaçlar birbirinden bağımsız. Her cihazın kendi son kontrol tarihi ve kendi periyodu var. 200 cihaz, 200 ayrı geri sayım demek.

Kademeler değişebiliyor. Gaz ilavesi veya ekipman değişikliği periyodu değiştiriyor. Tabloda formül varsa bile şarj miktarı güncellenmediği sürece hesap yanlış kalıyor.

Olay bazlı sayaçlar var. 30 iş günü kuralları takvimden değil, sahada olan bir şeyden tetikleniyor. Montaj tamamlandı, onarım yapıldı — bu anlar bir tabloya kendiliğinden yansımıyor.

Sonuç şu: kontrolün yapılması genelde sorun değil, zamanının bilinmesi sorun. Kaçırılan kontrollerin çoğu unutulduğu için değil, tarihinin hesaplanmadığı için kaçıyor.

Servios ile kontrol takvimi

Servios, her cihaz için akışkan tipi ve şarj miktarını kaydeder, ton CO2 eşdeğerini hesaplar ve kademeye göre kontrol periyodunu otomatik belirler. Saha formunda gaz ilavesi girildiğinde toplam miktar güncellenir ve periyot gerekiyorsa yeniden hesaplanır.

Montaj ve onarım kayıtları 30 iş günlük takip görevlerini kendiliğinden üretir; yaklaşan kontroller bölge bazında listelenerek tek turda planlanabilir. Müşteri bazında kayıt geçmişi, denetimde sunulabilecek biçimde durur.

Yükümlülüklerin tamamı için F-Gaz Yönetmeliği rehberimize bakabilirsiniz.

3 gün ücretsiz demo talep edin — kendi cihaz listenizi girip kontrol takviminin nasıl oluştuğunu görün.