F-Gaz Yönetmeliği ve Klima Servisi: Firmalar İçin Tam Rehber

Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik, 15 Ekim 2024 tarihli ve 32693 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve iklimlendirme sektörünü doğrudan bağlıyor. Yönetmelik üç şey getiriyor: gaz miktarına göre zorunlu sızıntı kontrol periyotları, EKOMVET adlı merkezi veri tabanına kayıt yükümlülüğü ve hem teknisyen hem firma için belge şartı.

Bu rehber, klima ve soğutma servisi yapan firmalar için yönetmeliğin operasyona yansıyan kısmını özetliyor: hangi cihaz kapsamda, kontroller ne sıklıkla yapılacak, kaydı kim tutacak ve hangi tarihlerde ne yasaklanıyor. Her bölümün sonunda konunun ayrıntılı anlatıldığı yazıya bağlantı bulacaksınız.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Yükümlülüklerinizi İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik metni üzerinden teyit edin.

Hangi cihazlar kapsamda?

Eşik kilogramla değil ton CO2 eşdeğeri ile tanımlı. Aynı kilogram, gazın küresel ısınma potansiyeline (KIP) göre farklı bir eşdeğere denk geliyor — yani R32 ile R410A dolu iki cihaz aynı ağırlıkta olsa bile farklı kategoride olabilir.

Yönetmeliğin 7. maddesine göre 5 ton CO2 eşdeğeri veya üzeri florlu sera gazı içeren sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanı kapsamda. Elektrik şalt ekipmanında eşik 6 kg.

Yaygın akışkanlar için karşılığı:

Pratik sonuç: tipik bir split klima (1–1,5 kg R410A, yaklaşık 2–3 tCO2e) eşiğin altında kalıyor. Bir VRF sistemi veya chiller ise 30–60 kg şarjla doğrudan 50 tCO2e üstüne çıkıyor ve altı ayda bir kontrole tabi oluyor.

Hesap yapmanıza çoğu zaman gerek yok: yönetmeliğin 11. maddesi, ekipman etiketinin üzerinde gazın kilogram cinsinden miktarını, KIP değerini ve ton CO2 eşdeğeri cinsinden toplam miktarı göstermesini zorunlu kılıyor. Cihazın etiketine bakmak, hangi kademede olduğunu doğrudan söyler. Yukarıdaki tablo etiketin okunamadığı veya bulunmadığı durumlar için bir referanstır; bağlayıcı KIP değerleri yönetmeliğin eklerinde yer alır ve karışımlar EK-4'e göre hesaplanır.

Ayrıca 10 tCO2e altında olup hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmış ve bu ifadeyle etiketlenmiş ekipman, sızıntı kontrolünden muaf.

→ Örnek hesaplar, geniş gaz tablosu ve muafiyet halleri için: Cihazım F-Gaz Kapsamında mı? Hesaplama ve Gaz Tablosu

Sızıntı kontrolleri ne sıklıkla yapılacak?

Yönetmeliğin 12. maddesi üç kademe tanımlıyor. Sızıntı tespit sistemi kurulu olan ekipmanda periyot iki katına çıkıyor.

Periyodik kontrollerin yanında iki tekil yükümlülük daha var:

• Yeni kurulan ekipmanda ilk kontrol, kurulumu takip eden 30 iş günü içinde yapılmalı.

• Sızıntı onarımı sonrası takip kontrolü, onarımı takip eden 30 iş günü içinde belgelendirilmiş kişi tarafından yapılmalı.

Periyodun takvim yılından değil son kontrol tarihinden itibaren sayıldığına dikkat edin — her cihaz kendi bağımsız sayacıyla işliyor.

→ Sayaçların ne zaman başladığı, 30 iş günü kuralları ve kayıt akışı için: F-Gaz Sızıntı Kontrol Periyotları ve EKOMVET Kaydı

Kayıt tutma yükümlülüğü kimde?

Sektörde en çok karıştırılan konu bu ve cevabı yönetmelikte açık: yükümlülük servis firmasında değil, ekipman operatöründe.

18. maddenin ikinci fıkrası şunu söylüyor: bakım veya teknik servis firmaları, ürünü veya ekipmanı kullanmadığı ya da sahip olmadığı sürece ekipman operatörü olamaz. Operatör, ekipmanı işleten veya sahibi olan gerçek ya da tüzel kişidir — yani AVM, fabrika, otel, hastane; kısacası müşteriniz.

Operatörün yükümlülükleri arasında şunlar var: ekipman kayıt defterini EKOMVET üzerinden oluşturmak, kontrollerin zamanında yapılmasını sağlamak, faaliyet tamamlandıktan sonra 30 iş günü içinde bilgileri EKOMVET'e girmek ve talep edildiğinde kayıt defterinin güncel kopyasını yetkililere sunmak.

Servis firmasının rolü farklı ama daha az önemli değil: işi belgelendirilmiş personelle yapmak ve EKOMVET'e girilen faaliyeti onaylamak. Yönetmeliğin 7. maddesine göre Mesleki Yeterlilik Belgesi sahibi teknik personel, operatörün bildirdiği faaliyetin doğruluğunu kontrol ederek sistem üzerinden onaylıyor.

Buradan bir iş fırsatı çıkıyor. Müşterilerinizin çoğu bu yükümlülüğü ya bilmiyor ya da takip edecek sistemi yok. Kayıt takibini onların adına yürütmek, bakım sözleşmesine eklenebilecek somut bir hizmet kalemidir ve sözleşme yenileme oranını doğrudan etkiler.

Hangi belgeler zorunlu?

İki ayrı belge var ve ikisi de gerekli.

• Mesleki Yeterlilik Belgesi (gerçek kişi). Kurulum, devreye alma, bakım, teknik servis, devreden çıkarma ve sızıntı kontrolü yapan teknisyenin, MYK tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlarca verilen belgeye sahip olması zorunlu.

• Hizmet Yeterlilik Belgesi (tüzel kişi). Üçüncü kişiler için bu işleri yapan firmanın, TS 13905 standardı kapsamında TSE'den alınmış belgeye sahip olması zorunlu. Belgeyi alabilmek için F-gaz ile ilgili görev verilen bütün teknik personelin MYK belgesi olması gerekiyor.

Bunun ticari bir sonucu daha var: 15. maddeye göre florlu sera gazları, MYK belgesi olmayan gerçek kişilere ve Hizmet Yeterlilik Belgesi olmayan tüzel kişilere satılamıyor. Yani belgesiz firma gaz satın alamıyor.

→ Hangi işin hangi belgeyi gerektirdiği ve belge takibinin operasyona yerleştirilmesi için: F-Gaz Belgeleri: MYK ve Hizmet Yeterlilik Belgesi Rehberi

Hangi tarihte ne yasaklanıyor?

Yönetmeliğin 14. maddesi kademeli piyasaya arz yasakları getiriyor. Klima ve soğutma tarafını ilgilendiren başlıca tarihler:

İlk satır split tarafı için kritik. R410A'nın KIP değeri 2088, yani 750 eşiğinin epey üzerinde. 1 Ocak 2027'den itibaren R410A'lı tekli split sistemlerin piyasaya arzı yapılamayacak. Sektör R32'ye (KIP 675) geçiyor.

Bu yasak piyasaya arzı kapsıyor, mevcut cihazların servisini değil. Sahadaki R410A'lı klimalar bakım almaya devam edebilir. Ancak stok planlaması, montaj ekibinin eğitimi ve müşteriye verilen ömür tahminleri bu tarihe göre gözden geçirilmeli.

→ Yasağın kapsamı, stoktaki cihazlar ve R32 geçişinde değişenler için: 2027 R410A Yasağı: Split Klimalarda Ne Değişiyor?

Uyumsuzluğun yaptırımı ne?

Yönetmeliğin 21. maddesi, hükümlere aykırı hareket edenlere 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında öngörülen idari yaptırımların uygulanacağını belirtiyor. Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için güncel rakamı Çevre Kanunu'nun ilgili maddesinden teyit etmek gerekir.

Pratikte asıl risk ceza değil, denetimde kayıt gösterememektir. Kontrolün yapılmış olması yetmiyor; yapıldığının EKOMVET'te kayıtlı olması gerekiyor.

Operasyonda ne değişmeli?

Yönetmelik, servis firmasının kayıt disiplinini üç noktada zorunlu hale getiriyor.

Cihaz envanteri gaz bilgisiyle tutulmalı. Müşteri kaydında "bir chiller var" yazması yetmez; hangi akışkan, kaç kg, kaç tCO2e ve dolayısıyla hangi periyotta kontrole tabi olduğu kayıtlı olmalı. Periyot bu veriden hesaplanıyor.

Takvim cihaz bazlı olmalı. Aynı müşterideki iki ekipman farklı kademede olabilir; biri 12 ayda bir, diğeri 6 ayda bir kontrol gerektirir. Müşteri seviyesinde tek bir bakım tarihi tutmak bu yapıya uymuyor.

30 iş günü sayaçları izlenmeli. Yeni kurulum ve onarım sonrası takip kontrolleri için tanımlı süreler var. Bu süreler saha formunun kapatıldığı andan itibaren işliyor ve elle takip edildiğinde kaçırılıyor.

Servios ile F-Gaz takibi

Servios, klima ve soğutma firmaları için cihaz bazlı envanter, akışkan tipi ve şarj miktarı kaydı, buradan hesaplanan periyodik kontrol takvimi ve saha formundan tetiklenen 30 iş günü hatırlatmalarını tek platformda sunar. Teknisyen sahada ölçüm ve müdahale kaydını girer, sistem bir sonraki kontrol tarihini hesaplar, müşteri bazında kayıt geçmişi denetime hazır durur.

3 gün ücretsiz demo talep edin — kendi cihaz listenizi girip periyotların nasıl hesaplandığını görün.